Reumatoidalne zapalenie stawów – wspólna wiedza

Reumatoidalne zapalenie stawów
1

Reumatoidalne zapalenie stawów to prawdziwy ból. Co mówią książki, które mamy na Howicured, na temat tego schorzenia?

2
Myślę...

Szukaj
Znaleziono 0 wyników dla „rheumatoid arthritis diet fasting toxemia earthing “Howicured” category:Rheumatoid Arthritis order:latest max_posts:20 status:open”

Szukaj
Znaleziono 2 wyniki dla „Rheumatoid arthritis order:latest max_posts:20 status:open”

To wszystkie informacje, jakie udało mi się zebrać z forum Howicured, książek i innych źródeł na temat reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), uporządkowane z myślą o kimś, kto dopiero zaczyna je badać.

1. Podsumowanie

  • Reumatoidalne zapalenie stawów to przewlekła, zwykle postępująca autoimmunologiczna choroba stawów, która może również dotykać wielu narządów (płuca, naczynia krwionośne, oczy, serce, kości).
  • Medycyna konwencjonalna postrzega ją jako nieuleczalną, ale możliwą do kontrolowania, dążąc do spowolnienia lub zatrzymania uszkodzeń stawów za pomocą silnych leków i czasem operacji.
  • Wielu autorów z nurtu medycyny naturalnej w książkach Howicured opisuje RZS jako układową „toksemiczną” chorobę stylu życia (zła dieta, leki, stres, brak odpoczynku itd.) i twierdzi, że jeśli usunie się przyczyny i odbuduje zdrowie (post, dieta roślinna, odpoczynek itd.), znaczna, a nawet całkowita poprawa jest często możliwa, zwłaszcza zanim stawy zostaną poważnie zniszczone.
  • Dieta, post i inne zmiany stylu życia pojawiają się wielokrotnie zarówno w badaniach naukowych, jak i w książkach o zdrowiu naturalnym jako silne dźwignie zmniejszające ból, stan zapalny i zapotrzebowanie na leki.

2. Objawy i przebieg

Na podstawie książek i tekstów źródłowych:

  • Wczesne objawy

    • Utrzymujący się ból, sztywność i obrzęk małych stawów (palce, nadgarstki, palce stóp), często gorsze rano lub po odpoczynku.
    • Zmęczenie, mała energia, stan podgorączkowy, utrata masy ciała.
    • Wzorzec symetryczny: obie dłonie, obie stopy itd.
    • Niektórzy opisują to jako „chorobę gotowanego jedzenia”, która rozwija się stopniowo przez miesiące z utrzymującym się bólem i sztywnością stawów, a następnie rozprzestrzenia się na kolejne stawy i tkanki.
    • Źródło: rozdział „Arthritis” – healthlibrary.com/reading/ncure/chap28.htm (książka N.Cure, tekst naturopatyczny).

  • Przebieg

    • Zapalenie błony maziowej (wyściółki stawu) → pogrubienie błony → erozja chrząstki i kości → zniekształcenie i utrata ruchomości.
    • Może dotyczyć oczu, płuc, naczyń krwionośnych, jelit, krwi, kości (osteoporoza).
    • Wspominane w książkach problemy ogólnoustrojowe: anemia, zapalenie jelita grubego, zaparcia, zaburzenia pęcherzyka żółciowego, niskie ciśnienie krwi, zniekształcone dłonie i stopy.
    • Źródło: Gale Encyclopedia of Alternative Medicine, 3rd ed., „Rheumatoid arthritis”.

  • Pogląd medycyny naturalnej na przebieg

    • RZS i inne „choroby reumatyczne” są postrzegane jako przewlekła toksemia: toksyny z niewłaściwej diety, leków i stylu życia gromadzą się w tkance łącznej i stawach, powodując stan zapalny, odkładanie wapnia i ostatecznie zniekształcenia.
    • Ostre zapalenie stawów często staje się przewlekłe z powodu tłumienia lekami i kontynuowania niezdrowego trybu życia.
    • Źródła:
      • Life Science Course – Lesson 72: Rheumatic Diseases (dr Herbert M. Shelton, dr Robert R. Gross, V. V. Vetrano).
      • „Arthritis” – dr Robert R. Gross (w tym samym kursie).

3. Medycyna konwencjonalna

3.1 Co jest przyczyną RZS?

Współczesne badania (aktualny przegląd):

  • Choroba autoimmunologiczna: układ odpornościowy omyłkowo atakuje błonę maziową stawów.

  • Predyspozycje genetyczne:

    • Geny HLA‑DRB1 z tzw. „shared epitope” znacząco zwiększają ryzyko.
    • Wielu pacjentów z RZS ma wspólne geny z krewnymi cierpiącymi na inne choroby autoimmunologiczne (toczeń, SM itd.).
    • Źródło: Gale Encyclopedia of Alternative Medicine, 3rd ed., „Rheumatoid arthritis”; oraz współczesne przeglądy reumatologiczne (np. Smolen JS i in., Lancet 2016;387:220–232).

  • Czynniki środowiskowe (u osób genetycznie podatnych):

    • Palenie tytoniu – jeden z najsilniejszych znanych czynników ryzyka.
    • Choroby przyzębia (dziąseł), niektóre infekcje (bakterie/wirusy) są podejrzewane jako wyzwalacze.
    • Czynniki hormonalne – ciąża często czasowo poprawia przebieg RZS; po porodzie częste są zaostrzenia.
    • Źródło: standardowe przeglądy reumatologiczne; Gale Encyclopedia of Alternative Medicine, RA.

  • Jelita i dieta (trend badawczy):

    • Zmieniona mikrobiota jelitowa i zwiększona przepuszczalność jelit („leaky gut”) są coraz częściej podejrzewane o udział w chorobie.
    • Niektóre badania pokazują, że wzorce żywieniowe (dużo czerwonego mięsa, żywności przetworzonej, mało błonnika) korelują z wyższym ryzykiem i aktywnością RZS.

Medycyna konwencjonalna nie wskazuje jednej prostej przyczyny; postrzega RZS jako wieloczynnikową chorobę autoimmunologiczną.

3.2 Jak leczyć/wyleczyć ją medycyną współczesną i jakie są szanse?

Cel konwencjonalny: remisja lub niska aktywność choroby, nie „wyleczenie” w sensie trwałego zniknięcia bez leczenia.

Główne narzędzia (obecny standard postępowania):

  1. NLPZ (ibuprofen, naproksen itd.)

    • Zmniejszają ból i częściowo stan zapalny.
    • Nie zatrzymują uszkodzeń stawów.
    • Ryzyko: wrzody żołądka, problemy z nerkami, ryzyko sercowo‑naczyniowe.

  2. Glikokortykosteroidy (prednizon itd.)

    • Silnie przeciwzapalne; mogą szybko zmniejszyć ból i obrzęk.
    • Stosowane krótkoterminowo lub w małych dawkach jako „pomost”, dopóki inne leki nie zaczną działać.
    • Ryzyko: osteoporoza, przyrost masy ciała, cukrzyca, infekcje, supresja nadnerczy.
    • Autorzy z nurtu zdrowia naturalnego (Shelton, Gross, Vetrano) są bardzo krytyczni, uważając je za paliatywy pogarszające długoterminowe zdrowie.
    • Źródło: Life Science Course – Lesson 72.

  3. Konwencjonalne LMPCh (DMARDs – Disease‑Modifying Anti‑Rheumatic Drugs)

    • Metotreksat – podstawowy lek pierwszego rzutu.
    • Inne: sulfasalazyna, leflunomid, hydroksychlorochina, związki złota (starsze), D‑penicylamina itd.
    • Cel: spowolnić lub zatrzymać uszkodzenia stawów poprzez modulację układu odpornościowego.
    • Ryzyko: toksyczność wątroby, supresja szpiku, toksyczność płuc, infekcje itd.
    • Źródło: Gale Encyclopedia of Alternative Medicine, RA.

  4. Biologiczne i celowane syntetyczne LMPCh (nowsze, „najwyższej klasy” badania)

    • Inhibitory TNF‑α (etanercept, infliksymab, adalimumab itd.).
    • Blokery receptora IL‑6 (tocilizumab, sarilumab).
    • Deplecja limfocytów B (rytuksymab).
    • Blokery kostymulacji limfocytów T (abatacept).
    • Inhibitory JAK (tofacitinib, baricitinib, upadacitinib).
    • Mogą wywołać głęboką remisję u dużej części pacjentów, ale niosą ryzyko: poważne infekcje, sygnały dotyczące nowotworów, zdarzenia sercowo‑naczyniowe (zwłaszcza niektóre inhibitory JAK), nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych.
    • Współczesne strategie „treat‑to‑target” (ściśle kontrolowane, wczesne agresywne leczenie) dramatycznie poprawiły wyniki w porównaniu z sytuacją sprzed 30–40 lat.

  5. Chirurgia i rehabilitacja

    • Wymiana stawu (biodro, kolano, czasem bark), gdy stawy są zniszczone.
    • Synowektomia, naprawa ścięgien, artrodeza (usztywnienie) dla zmniejszenia bólu i poprawy stabilności.
    • Fizjoterapia dla utrzymania ruchomości i funkcji.
    • Źródło: Gale Encyclopedia of Alternative Medicine, RA.

Szanse powodzenia (współczesny pogląd):

  • Przy wczesnym, agresywnym leczeniu i zastosowaniu nowoczesnych leków biologicznych/celowanych:
    • Znaczna część pacjentów (w badaniach często podaje się 40–60%) może osiągnąć remisję kliniczną lub bardzo niską aktywność choroby.
    • Wielu może pracować i żyć względnie normalnie, jeśli dobrze tolerują leki.
  • Prawdziwa remisja bezlekowa jest rzadsza, ale występuje u mniejszości.
  • Współczesna reumatologia nadal generalnie uznaje RZS za „nieuleczalne”; odstawienie całego leczenia często prowadzi do nawrotu.

Kluczowe źródła konwencjonalne:

  • Gale Encyclopedia of Alternative Medicine, 3rd ed., „Rheumatoid arthritis”.
  • Smolen JS, Aletaha D, McInnes IB. „Rheumatoid arthritis.” Lancet. 2016;387(10021):220–232.
  • Wytyczne terapeutyczne American College of Rheumatology (ACR) i EULAR (najnowsze aktualizacje).

4. Medycyna alternatywna i podejścia naturalne

Tutaj skupię się na tym, co mówią książki w stylu Howicured i podobne źródła z zakresu zdrowia naturalnego, a następnie zaznaczę, gdzie pokrywa się to lub kłóci z badaniami.

4.1 Co powoduje RZS (pogląd zdrowia naturalnego)?

W wielu książkach motyw jest bardzo spójny:

  • RZS i inne zapalenia stawów nie są zasadniczo różnymi chorobami, lecz różnymi przejawami tego samego toksemicznego rozkładu stylu życia.

Kluczowe idee:

  1. Toksemia i zaburzenia metabolizmu

    • Zła dieta (dużo gotowanej, przetworzonej, zwierzęcej i rafinowanej żywności), przejadanie się, używki (kawa, alkohol, tytoń), leki, brak snu, brak ruchu, stres emocjonalny → przewlekła toksemia (zatrucie krwi i tkanek).
    • Toksyny te są magazynowane w tkance łącznej i stawach, prowadząc do stanu zapalnego, odkładania wapnia i zniekształceń.
    • Źródło:
      • dr Robert R. Gross – „Arthritis” (Life Science Course, Lesson 72).
      • dr Herbert M. Shelton – „Why You Have Arthritis” (ten sam rozdział).

  2. „Choroba gotowanego jedzenia” i dieta kwasotwórcza

    • Jedna z książek wprost nazywa RZS „chorobą gotowanego jedzenia”: przewlekłe spożywanie gotowanych, zdenaturowanych, kwasotwórczych pokarmów (mięso, rafinowane zboża, cukier itd.) prowadzi do odkładania kwaśnych resztek w stawach.
    • RZS wiąże się z alergiami i nietolerancjami pokarmowymi (mleko, ser, jajka, pszenica, kukurydza, wołowina, cukier, drożdże itd.).
    • Źródła:
      • naturopatyczny rozdział o zapaleniu stawów – healthlibrary.com/reading/ncure/chap28.htm.
      • opisy przypadków i badania podsumowane w książce o zapaleniu stawów autorstwa lekarza holistycznego (autor niepodany w cytowanym fragmencie, ale wyraźnie lekarz holistyczny).

  3. Uszkodzenia spowodowane lekami i tłumienie objawów

    • Długotrwałe stosowanie aspiryny, kortyzonu, soli złota, fenylobutazonu itd. ma rzekomo uszkadzać serce, krew i stawy, przekształcając łagodne zapalenie stawów w beznadziejne kalectwo.
    • „Jest ogromnie więcej szkód, cierpienia, niedogodności i nadużyć spowodowanych stosowanym leczeniem niż samym zapaleniem stawów.”
    • Źródła:
      • dr Herbert M. Shelton – „Well! You Wanted to Know!” i „Why You Have Arthritis” (Life Science Course, Lesson 72).
      • dr Robert R. Gross – „Arthritis”.

  4. Ogólny rozkład stylu życia

    • Brak odpoczynku, przewlekły stres, zawirowania emocjonalne, brak słońca i świeżego powietrza, siedzący tryb życia – wszystko to postrzegane jest jako czynniki obniżające energię nerwową i upośledzające eliminację, przygotowujące grunt pod RZS.
    • Źródło: Life Science Course, Lesson 72.

Ten pogląd różni się od medycyny konwencjonalnej tym, że:

  • Traktuje RZS jako jeden z przejawów ogólnej choroby całego organizmu, a nie lokalną chorobę stawów.
  • Kładzie nacisk na toksemię i styl życia, a nie na geny i autoimmunizację.
  • Widzi leki jako główną przyczynę przewlekłości i degeneracji, a nie rozwiązanie.

4.2 Jak wyleczyć RZS – podejścia naturalne i historie sukcesu

Książki opisują kilka głównych strategii:

A. Post i „fizjologiczny odpoczynek”

  • Post wodny (czasem poprzedzony dniami z sokami/surową żywnością) jest przedstawiany jako najsilniejsze narzędzie do detoksykacji i wyciszenia stanu zapalnego.

Przykłady i twierdzenia:

  1. Don Smith – 10‑letni przypadek RZS

    • Rozpoznanie RZS po latach bólu przemieszczającego się z jednego stawu do drugiego (barki, dłonie, stopy, kolana).
    • Leczenie długą listą leków: aspiryna, Butazolidin, Prednisone, Plaquenil, Tandearil, Methotrexate, leki przeciwdepresyjne, zastrzyki ze złota, Motrin itd.
    • Poważne działania niepożądane: zaburzenia krwinek, szumy uszne, inne problemy.
    • Po 9 latach udręki spróbował nad supervised przez lekarza całkowitej zmiany stylu życia:
      • 9 dni: tylko surowe owoce i warzywa, stopniowe odstawianie aspiryny i prednizonu.
      • Kolejne 3 dni: śniadanie z owoców, na lunch i kolację zielony sok (szpinak, pietruszka, seler).
      • Następnie całkowity post wodny trwający ponad dwa tygodnie.
      • Zakończenie postu 5 dniami soków owocowo‑warzywnych, potem 13 dni surowych owoców, surowych i gotowanych warzyw oraz ryżu.
    • Rezultat:
      • Pierwsze 4 dni bez leków: silny ból, brak snu.
      • Od 5. dnia: dramatyczne zmniejszenie bólu.
      • Na końcu: ból minimalny, bez leków, plan kolejnego postu, by usunąć resztki bólu.
    • Źródło: holistyczna książka o zapaleniu stawów (przypadek „Don Smith”; fragment w tekście źródłowym).

  2. Przypadki Shelton/Gross/Vetrano

    • Wielu pacjentów z RZS i chorobą zwyrodnieniową stawów miało rzekomo odzyskać prawidłową funkcję stawów dzięki:
      • nadzorowanemu postowi (czasem powtarzanemu),
      • po którym następowała dieta złożona z owoców, warzyw i surowych orzechów.
    • Twierdzenia:
      • Ustąpienie potwornego bólu w ciągu kilku dni postu.
      • Znaczne zmniejszenie obrzęków i powiększenia stawów.
      • Przywrócenie ruchomości sztywnych stawów.
      • Niektóre zaawansowane przypadki wymagały 1–2 lat zdyscyplinowanego trybu życia i kilku postów.
    • Źródła:
      • dr Robert R. Gross – „Arthritis”.
      • dr Herbert M. Shelton – „Why You Have Arthritis” (Life Science Course, Lesson 72).

  3. Naturopatyczna terapia sokowa

    • W ciężkich przypadkach zaleca się tydzień terapii sokami z surowych warzyw:
      • Zielone soki z liściastych warzyw zmieszane z sokiem z marchwi, selera i buraka.
      • Świeży sok z ananasa (bromelaina) dla zmniejszenia obrzęku i stanu zapalnego.
      • Powtarzane posty sokowe co dwa miesiące.
    • Sok z surowych ziemniaków (lub plastry ziemniaka moczone w wodzie przez noc) opisuje się jako tradycyjny środek na choroby reumatyczne i zapalenia stawów.
    • Źródło: „Arthritis” – healthlibrary.com/reading/ncure/chap28.htm.

Jak to się ma do badań:

  • Współczesne badania kliniczne pokazują, że krótkotrwały post może zmniejszać markery zapalne i ból w RZS, a diety roślinne lub śródziemnomorskie po poście mogą utrzymywać korzyści.
  • Jednak długie posty wodne powinny być prowadzone pod nadzorem medycznym, zwłaszcza jeśli ktoś przyjmuje leki na RZS.

B. Zmiany diety

Książki i część badań naukowych mocno się tu pokrywają.

  1. Eliminacja pokarmów wyzwalających i alergenów

    • Badania cytowane w holistycznej książce o zapaleniu stawów:

      • Londyńska szkoła medyczna: mleko i ser nasilały RZS.
      • Wayne State University: pacjenci z RZS na diecie beztłuszczowej całkowicie pozbyli się bólu stawów.
      • Inne badanie: u 44 pacjentów z RZS poprawiły się ból i obrzęk po wyeliminowaniu pszenicy, kukurydzy i wołowiny.
      • Krótkie okresy postu łagodziły ból stawów, co potwierdzały badania krwi.
      • Zmniejszenie ogólnej ilości spożywanego jedzenia redukowało nasilenie RZS.

    • Źródło: holistyczna książka o zapaleniu stawów (badania wymienione w jej bibliografii).

    • Teksty naturopatyczne:

      • RZS i choroba zwyrodnieniowa stawów często wiążą się z alergiami pokarmowymi (jajka, mleko, cukier, pszenica, drożdże).
      • Zalecają diety eliminacyjne/prowokacyjne, aby zidentyfikować wyzwalacze.
      • Źródło: Gale Encyclopedia of Alternative Medicine, RA; healthlibrary.com/reading/ncure/chap28.htm.

  2. Zasadowa, roślinna dieta

    • Zalecany wzorzec:
      • Oparcie diety na świeżych owocach i warzywach, szczególnie surowych sałatkach i gotowanych warzywach.
      • Włączenie: kapusta, marchew, seler, ogórek, endywia, sałata, cebula, rzodkiewka, pomidory, rzeżucha, szparagi, buraki, kalafior, szpinak, groszek, fasola, dynia, rzepa.
      • Stosowanie pełnych ziaren jak ryż; unikanie białej mąki i cukru.
      • Minimalizacja lub eliminacja mięsa, nabiału, jaj i żywności przetworzonej.
    • Uzasadnienie:
      • Pokarmy zasadotwórcze pomagają rozpuszczać złogi wokół stawów i zmniejszać stan zapalny.
    • Źródła:

  3. Konkretnie zalecane pokarmy i suplementy

    • Zielone soki (liściaste warzywa + marchew/seler/burak) – dla zasadowości i minerałów.
    • Świeży ananas / bromelaina – enzym przeciwzapalny.
    • Czarne sezamowe (gingelly) seeds moczone przez noc – tradycyjny środek na bóle stawów; rano pije się wodę i zjada nasiona.
    • Woda trzymana przez noc w naczyniu miedzianym – śladowa miedź dla wsparcia tkanki łącznej; czasem stosuje się bransolety miedziane.
    • Czosnek, kozieradka, zupa z zielonej soczewicy mung (green‑gram) – tradycyjne pokarmy przeciwzapalne i „detoksykujące”.
    • Olej rybi, antyoksydanty (A, C, E, selen, cynk), bromelaina, pankreatyna – zalecane w haśle o RZS w encyklopedii Gale.
    • Źródła:

  4. Wzorce wegetariańskie / wegańskie

    • Encyklopedia Gale zauważa, że dieta wegetariańska uboga w produkty zwierzęce i cukier może zmniejszać stan zapalny i ból.
    • Korzystne pokarmy: ryby zimnowodne (dla kwasów omega‑3) oraz bogate we flawonoidy jagody (wiśnie, borówki, głóg, jeżyny).
    • Źródło: Gale Encyclopedia of Alternative Medicine, RA.

Gdzie badania się zgadzają:

  • Wiele badań pokazuje, że diety wegańskie lub wegetariańskie, zwłaszcza po krótkim poście, mogą zmniejszać objawy RZS i markery zapalne u wielu pacjentów.
  • Kwasy tłuszczowe omega‑3 z oleju rybiego mają umiarkowane dowody na zmniejszanie bólu RZS i zapotrzebowania na NLPZ.

C. Naturalna higiena / całkowita zmiana stylu życia

Według Sheltona, Grossa, Vetrano i podobnych autorów:

  • Główne zasady:

    1. Usunąć przyczyny: zła dieta, używki, leki, przepracowanie, stres emocjonalny.
    2. Zapewnić warunki do zdrowienia: odpoczynek, sen, świeże powietrze, słońce, umiarkowany ruch, prosta naturalna dieta.
    3. Stosować post jako główne „leczenie”, by umożliwić ciału detoksykację i naprawę.
    4. Unikać wszelkich leków paliatywnych (aspiryna, kortyzon itd.) tak bardzo, jak to możliwe, ponieważ tłumią objawy, jednocześnie pogarszając leżącą u podstaw toksemię.

  • Utrzymują, że przewlekłe RZS nie jest beznadziejne:

    • „Przewlekłe reumatoidalne zapalenie stawów jest stanem, z którego wyzdrowienie (pełne i trwałe wyzdrowienie) jest łatwo możliwe, jeśli program higieniczny zostanie dopasowany do potrzeb jednostki, zanim dojdzie do nieodwracalnych uszkodzeń tkanek stawowych.”
    • Nawet pozornie beznadziejne przypadki mogą całkowicie wyzdrowieć, choć istniejące uszkodzenia strukturalne mogą się nie cofnąć.
    • Źródło: dr Herbert M. Shelton – Life Science Course, Lesson 72.

D. Uziemianie / „earthing”

Jedna z książek (o Earthing) zawiera świadectwa dotyczące RZS:

  • Sheila Curtiss, 63 lata, RZS w kolanach i wielu stawach

    • Silny ból i obrzęk, zalecono operację kolan.
    • Zaczęła się uziemiać (boso na ziemi, uziemione maty przy komputerze, telewizorze i podczas snu).
    • W ciągu trzech tygodni ból i obrzęk kolan zniknęły; z czasem wszystkie stawy przestały „strzelać”.
    • Pozostała stale uziemiona i po latach zgłaszała, że może swobodnie wędrować, chodzić i ćwiczyć.
    • Źródło: książka Earthing (Clint Ober i in.), świadectwo Sheili Curtiss.

  • Howell Runion, PhD, 76 lat, RZS w dłoniach, barkach, odcinku lędźwiowym, kończynach dolnych

    • Długoletnie postępujące RZS, wiele leków.
    • Spanie z uziemieniem przyniosło znaczne zmniejszenie dolegliwości; przerwanie uziemiania pogarszało objawy, ponowne rozpoczęcie znów je poprawiało.
    • Źródło: książka Earthing, świadectwo Howella Runiona.

To są opisy przypadków, a nie kontrolowane badania, ale stanowią część literatury typu Howicured.

E. Inne terapie naturalne

Na podstawie hasła o RZS w encyklopedii Gale i tekstów naturopatycznych:

  • Praca z ciałem i ruch

    • Masaż (często z olejkiem rozmarynowym, rumiankowym lub ciepłym olejem sezamowym), by rozluźnić sztywne stawy i poprawić krążenie.
    • Hydroterapia: ciepłe kąpiele, zwłaszcza z solą morską; wilgotne ciepło przy przewlekłej sztywności, zimne okłady przy ostrych zaostrzeniach.
    • Kąpiele morskie dla naturalnego jodu i minerałów; lub ciepłe kąpiele z solą morską, jeśli morze jest niedostępne.
    • Joga, tai chi, qigong dla utrzymania elastyczności i redukcji stresu.
    • Źródło: Gale Encyclopedia of Alternative Medicine, RA; healthlibrary.com/reading/ncure/chap28.htm.

  • Zioła

    • Zioła przeciwzapalne: kurkuma, imbir, złocień maruna (feverfew), czarci pazur (devil’s claw), chińska bupleurum (Chinese thoroughwax), lukrecja.
    • Zewnętrznie: lobelia i kora kruszyny amerykańskiej (cramp bark) na stawy.
    • Źródło: Gale Encyclopedia of Alternative Medicine, RA.

  • Homeopatia

    • Rhus toxicodendron i Bryonia w ostrych dolegliwościach; leczenie konstytucyjne w przewlekłym RZS.
    • Źródło: Gale Encyclopedia of Alternative Medicine, RA.

5. Gdy źródła się różnią – krótkie porównanie

  • Przyczyna RZS

    • Konwencjonalnie: choroba autoimmunologiczna z czynnikami genetycznymi i środowiskowymi; toksemia nie jest standardowym pojęciem.
    • Zdrowie naturalne: układowa toksemia wynikająca z niewłaściwego trybu życia; autoimmunizacja to etykieta dla obronnych wysiłków organizmu pod toksycznym obciążeniem.
    • Praktyczne punkty wspólne: obie strony uznają rolę środowiska, infekcji, hormonów i stylu życia; nurt naturalny idzie znacznie dalej w kwestii diety i postu.

  • Wyleczalność

    • Konwencjonalnie: RZS jest przewlekłe i nieuleczalne, ale remisja jest osiągalna przy stałym leczeniu.
    • Zdrowie naturalne: RZS jest w dużej mierze odwracalne, jeśli przyczyny zostaną usunięte wystarczająco wcześnie; pełne wyzdrowienie (często bez leków) jest deklarowane w wielu przypadkach, choć uszkodzenia strukturalne mogą pozostać.
    • Rzeczywistość prawdopodobnie różni się w zależności od osoby i stadium choroby; najwięcej nadziei daje wczesna, zdecydowana zmiana stylu życia połączona z odpowiednią opieką medyczną.

  • Leki

    • Konwencjonalnie: LMPCh i leki biologiczne są niezbędne, by zapobiec kalectwu; ryzyko kontroluje się monitorowaniem.
    • Zdrowie naturalne: leki to paliatywy, które często pogarszają długoterminowe wyniki i powinny być minimalizowane lub unikane, zastąpione postem i korektą stylu życia.
    • Zrównoważone podejście dla wielu osób to stosowanie minimalnie skutecznej dawki leków przy jednoczesnym zdecydowanym poprawianiu diety i stylu życia, pod nadzorem lekarza.

  • Dieta i post

    • Konwencjonalnie: uznaje się pewne korzyści z redukcji masy ciała, diet śródziemnomorskich/roślinnych i ewentualnie postu, ale nie traktuje się ich jako lekarstwa.
    • Zdrowie naturalne: dieta i post są centralne, często decydujące.
    • Dowody: wiele badań potwierdza istotne poprawy dzięki diecie i postowi; czy mogą one całkowicie zastąpić leki, zależy od osoby i ciężkości choroby.

Jeśli chcesz, dalej możemy:

  • Naszkicować krok‑po‑kroku naturalny program (dieta, opcje postu, styl życia, uziemianie itd.) oparty na tych książkach,
  • Albo przyjrzeć się konkretnym pytaniom (np. „Czy post jest bezpieczny, jeśli biorę metotreksat?” lub „Jak sprawdzić, które pokarmy wyzwalają mój RZS?”) z perspektywy zarówno naturalnej, jak i medycznej.
3

@HowicuredAI Skąd to wziąłeś?

4

Określenie „choroba gotowanego jedzenia” pochodzi z literatury prozdrowotnej / naturoterapeutycznej dotyczącej zapalenia stawów, a nie z głównego nurtu reumatologii.

W materiale, który streściłem, używa się go w dwóch blisko spokrewnionych kontekstach:

  1. Naturoterapeutyczny rozdział o zapaleniu stawów (książka online)

    • Chodzi o ideę, że przewlekłe choroby reumatyczne (w tym reumatoidalne zapalenie stawów) są w dużej mierze skutkiem długotrwałego spożywania gotowanych, zdenaturowanych, zakwaszających pokarmów (mięso, rafinowane zboża, cukier itp.), przy zbyt małej ilości świeżej, surowej żywności roślinnej.
    • To ten sam rozdział, który mówi o:
      • Mleku/serze zaostrzających RZS
      • Uldze po wyeliminowaniu pszenicy, kukurydzy, wołowiny
      • Poprawie objawów podczas postów i okresów diety surowej
    • Źródło, z którego korzystałem:

  2. Autorzy nurtu Natural Hygiene / Life Science Course (Shelton, Gross, Vetrano)

    • Nie zawsze używają dokładnie wyrażenia „cooked food disease”, ale wielokrotnie opisują zapalenie stawów i RZS jako:
      • Skutek niewłaściwej diety (dużo gotowanych/przetworzonych pokarmów, produktów zwierzęcych, rafinowanych węglowodanów)
      • Formę przewlekłej toksemii wynikającej z „ucywilizowanego” sposobu jedzenia i życia
    • W tym ujęciu RZS jest de facto traktowane jako „choroba gotowanego jedzenia, choroba toksemiczna”, która poprawia się, gdy ludzie przechodzą na surowe owoce/warzywa, proste pokarmy roślinne i post.
    • Źródło:
      • Life Science Course – Lesson 72: Rheumatic Diseases (Herbert M. Shelton, Robert R. Gross, V. V. Vetrano).

Podsumowując: jest to określenie z książek o „medycynie naturalnej”, a nie termin diagnostyczny medycyny konwencjonalnej. Użyłem go, ponieważ pojawia się w tego typu literaturze, aby podkreślić związek, jaki widzą oni między RZS a długotrwałym poleganiem na gotowanych/przetworzonych, zakwaszających pokarmach.

7

Jeszcze garść informacji ze starej strony howicured.org :

Czym jest Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)?

Pain in wrists - a common symptom of rheumathoid arthritis. Source: google images
Pain in wrists - a common symptom of rheumathoid arthritis. Source: google images1100×734 41.8 KB

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła, autoimmunologiczna choroba zapalna, która atakuje głównie stawy. Powoduje stany zapalne, ból, obrzęk, a w zaawansowanych przypadkach może prowadzić do trwałego uszkodzenia stawów i niepełnosprawności. RZS może również wpływać na inne układy i narządy w organizmie, oddziałując nie tylko na fizyczne aspekty zdrowia, ale także na jakość życia, zdolność do pracy i funkcjonowanie w społeczeństwie. RZS może wystąpić w różnym wieku, ale najczęściej diagnozuje się ją u dorosłych między 30 a 50 rokiem życia. Choroba jest bardziej powszechna u kobiet niż u mężczyzn. Wiele czynników, zarówno genetycznych, jak i środowiskowych, może przyczynić się do jej rozwoju. Szacuje się, że na świecie choroba dotyka około 0,5–1% populacji₂, co czyni ją jedną z najczęstszych chorób reumatycznych[1]. W Polsce na RZS choruje około 350 000 osób[2].

Reumatyzm, RZS a artretyzm - poznaj różnice by lepiej rozumieć źródło bólu

Wiele osób myli pojęcia reumatyzmu, RZS i artretyzmu. Choć są to schorzenia, które mogą dawać podobne objawy, to różnią się one przyczyną, przebiegiem i leczeniem. Warto poznać te różnice, aby lepiej zrozumieć te choroby i wiedzieć, jak sobie z nimi radzić.

Czym jest reumatyzm?

Reumatyzm to ogólne określenie obejmujące ponad 100 różnych chorób, które atakują układ ruchu. Choroby reumatyczne charakteryzują się:

  • bólem,

  • stanami zapalnymi,

  • zwyrodnieniami stawów, mięśni i tkanek łącznych.

Do chorób reumatycznych zaliczamy między innymi:

  • reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),

  • toczeń rumieniowaty układowy,

  • fibromialgia,

  • twardzina układowa,

  • zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK),

  • zapalenie wielomięśniowe,

  • łuszczycowe zapalenie stawów.

Czym jest RZS?

RZS (reumatoidalne zapalenie stawów) to przewlekła, zapalna choroba autoimmunologiczna. Oznacza to, że układ odpornościowy organizmu atakuje własne tkanki, w tym przypadku błonę maziową stawów. Prowadzi to do:

  • bólu,

  • obrzęku,

  • sztywności,

  • a w zaawansowanym stadium do deformacji stawów.

Charakterystyczne cechy RZS:

  • zapalenie stawów (np. nadgarstków, kolan),

  • sztywność poranna trwająca powyżej 30 minut,

  • zmęczenie,

  • obecność czynnika reumatoidalnego (RF) i przeciwciał anty-CCP w badaniach krwi.

Czym jest artretyzm?

Artretyzm, znany również jako dna moczanowa, to choroba metaboliczna wywołana odkładaniem się kryształów kwasu moczowego w stawach. Nadmiar kwasu moczowego we krwi może wynikać z jego nadprodukcji lub niewydolności nerek w jego wydalaniu. Odkładanie się kryształów powoduje:

  • nagłe, silne ataki bólu,

  • zaczerwienienie,

  • obrzęk i uczucie gorąca w obrębie stawu.

Charakterystyczne cechy artretyzmu:

  • napadowy charakter bólu,

  • najczęściej atakowany jest staw u podstawy dużego palca u stopy,

  • podwyższony poziom kwasu moczowego we krwi.

RZS a artretyzm - główne różnice

Cecha RZS Artretyzm
Przyczyna Choroba autoimmunologiczna Zaburzenia metaboliczne
Przebieg Przewlekły, postępujący Napadowy
Lokalizacja Zwykle wiele stawów, symetrycznie Często jeden staw, zwłaszcza paluch u stopy
Objawy Ból, obrzęk, sztywność, deformacje Nagły, silny ból, zaczerwienienie, obrzęk

Inne choroby reumatyczne

Oprócz RZS i artretyzmu istnieje wiele innych chorób reumatycznych, takich jak:

  • toczeń rumieniowaty układowy (SLE),

  • zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK),

  • łuszczycowe zapalenie stawów,

  • twardzina układowa,

  • zapalenie wielomięśniowe.

Każda z tych chorób ma swoje specyficzne objawy i wymaga indywidualnego podejścia terapeutycznego.

Reumatyzm to szerokie pojęcie obejmujące wiele chorób, w tym RZS i artretyzm. RZS to choroba autoimmunologiczna, a artretyzm to choroba metaboliczna. Ważne jest, aby znać różnice między tymi schorzeniami, aby móc je prawidłowo diagnozować i leczyć. W przypadku podejrzenia choroby reumatycznej należy skonsultować się z lekarzem reumatologiem.

Epidemiologia

RZS występuje powszechniej w krajach rozwiniętych. W Europie, w tym w Polsce, diagnozuje się ją głównie u kobiet, 2-3 razy częściej niż u mężczyzn[3]. RZS generuje znaczne koszty zdrowotne i społeczne, ponieważ wpływa na zdolność do pracy, aktywność życiową i stan psychiczny chorych. Wczesne rozpoznanie i leczenie są kluczowe dla zapobiegania powikłaniom i utrzymania jak najlepszej jakości życia pacjenta.

Czynniki Ryzyka

RZS jest chorobą wieloczynnikową, a jej rozwój może być spowodowany przez:

  • Czynniki genetyczne: Predyspozycje genetyczne odgrywają istotną rolę w rozwoju RZS. Polimorfizmy w genach, zwłaszcza w układzie HLA (Human Leukocyte Antigen), są powiązane z większym ryzykiem wystąpienia choroby[4].

  • Czynniki środowiskowe: Palenie tytoniu jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych zwiększających ryzyko RZS[5]. Ekspozycja na niektóre patogeny i czynniki zawodowe, takie jak kontakt z krzemionką, również może wpłynąć na rozwój choroby.

  • Czynniki hormonalne: Estrogeny mogą wpływać na układ odpornościowy, co tłumaczy, dlaczego RZS występuje częściej u kobiet. Wczesna menopauza jest czynnikiem ryzyka rozwoju RZS[6].

Patofizjologia

RZS to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje własne tkanki. W przypadku RZS celem ataku jest błona maziowa stawów, co prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego i zniszczenia stawów. Proces ten obejmuje:

  • Proliferację błony maziowej: Tworzy się tzw. pannus – zgrubiała błona maziowa, która niszczy chrząstkę i kość.

  • Produkcję cytokin prozapalnych: Czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α), interleukiny (IL-1, IL-6) i inne mediatory stanu zapalnego podtrzymują i nasilają stan zapalny[7].

  • Formowanie przeciwciał: U chorych często stwierdza się obecność czynnika reumatoidalnego (RF) i przeciwciał anty-CCP (przeciw cytrulinowanym peptydom), które są markerami aktywności choroby[8].

Objawy Kliniczne

Objawy Stawowe

  • Ból stawów: Dotyczy przede wszystkim małych stawów dłoni i stóp, nasilony rano i po okresach bezczynności.

  • Sztywność poranna: Trwa zazwyczaj ponad 30 minut, a często powyżej godziny.

  • Obrzęk i zaczerwienienie stawów: Wynika z aktywnego stanu zapalnego i nagromadzenia płynu w stawach.

  • Symetryczność zmian: Charakterystyczne dla RZS jest obustronne zajęcie stawów, co odróżnia ją od innych chorób reumatycznych[9].

Objawy Pozastawowe

RZS może wpływać także na inne układy:

  • Zmęczenie i osłabienie: Wynikające z przewlekłego stanu zapalnego.

  • Stany podgorączkowe: Okresowe wzrosty temperatury ciała.

  • Utrata masy ciała i apetytu.

  • Zmiany narządowe: RZS może prowadzić do śródmiąższowego zapalenia płuc, zapalenia osierdzia, zapalenia spojówek i innych powikłań[10].

Diagnoza RZS

Jak Rozpoznać RZS?

Rozpoznanie RZS opiera się na:

  • Wywiadzie lekarskim: Lekarz pyta o objawy, ich czas trwania, nasilenie i wpływ na codzienne życie.

  • Badaniu fizykalnym: Ocenie stawów pod kątem obrzęków, zaczerwienienia, tkliwości i ograniczenia ruchomości.

  • Badaniach laboratoryjnych: Testach na obecność czynnika reumatoidalnego (RF) i przeciwciał anty-CCP. Mierzeniu poziomu OB (odczyn Biernackiego) i CRP (białko C-reaktywne) w celu oceny stanu zapalnego.

  • Badaniach obrazowych: Zdjęciach rentgenowskich, ultrasonografii i rezonansie magnetycznym, które pomagają ocenić uszkodzenia stawów i wczesne zmiany zapalne[11].

Kryteria Diagnostyczne

Do rozpoznania RZS wykorzystuje się kryteria ACR/EULAR z 2010 roku. Obejmują one ocenę liczby i rodzaju stawów objętych stanem zapalnym, obecność markerów (RF, anty-CCP), poziom markerów stanu zapalnego (OB, CRP) oraz czas trwania objawów (powyżej 6 tygodni)[12].

Leczenie RZS

Tradycyjne Metody Leczenia

Głównym celem leczenia RZS jest osiągnięcie remisji lub niskiej aktywności choroby oraz zapobieganie uszkodzeniom stawów, co przekłada się na poprawę jakości życia pacjenta.

  • Metotreksat: Lek pierwszego wyboru, hamuje proliferację komórek układu odpornościowego.

  • Leflunomid: Alternatywa dla metotreksatu, działająca na podobnych zasadach.

  • Sulfasalazyna i Hydroksychlorochina: Stosowane w łagodniejszych postaciach choroby[13].

  • Inhibitory TNF-α: Adalimumab, etanercept, infliksymab – blokują działanie cząsteczek wywołujących stan zapalny.

  • Inhibitory IL-6: Tocilizumab – wpływa na cytokiny stanu zapalnego.

  • Inhibitory kostymulacji limfocytów T: Abatacept – hamuje aktywację limfocytów T.

  • Deplecja limfocytów B: Rytuksymab – działa na limfocyty B[14].

  • Tofacytynib, baricytynib: Doustne leki hamujące kinazy janusowe (JAK), wpływające na przekazywanie sygnałów prozapalnych[15].

  • NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne): Łagodzą ból i zmniejszają obrzęk.

  • Glukokortykosteroidy: Stosowane w krótkotrwałej terapii zaostrzeń choroby[16].

Rola Rehabilitacji i Fizjoterapii

Regularne ćwiczenia, terapia ruchowa i fizjoterapia pomagają utrzymać ruchomość stawów, zwiększyć siłę mięśni i poprawić ogólne funkcjonowanie. Ćwiczenia muszą być dostosowane do stopnia zaawansowania choroby[17].

Znaczenie Wczesnej Diagnostyki i Leczenia

Wczesne i intensywne leczenie RZS, zwłaszcza z użyciem DMARDs, znacząco poprawia rokowanie i zmniejsza ryzyko trwałych uszkodzeń stawów. Opóźnienie leczenia, nawet o kilka miesięcy, może prowadzić do nieodwracalnych zmian[18].

Alternatywne Metody Leczenia RZS

Wiele osób z RZS szuka alternatywnych sposobów na złagodzenie objawów lub trwałe wyleczenie. Przykład stanowi historia Jarka Growina, założyciela portalu JakWyleczylem.pl, który twierdzi, że pokonał chorobę poprzez:

  • Posty na wodzie: Regularne posty oczyszczające organizm.

  • Dietę eliminacyjną: Wykluczenie z diety białek i zbóż mogących wywoływać reakcje autoimmunologiczne.

  • Zmianę stylu życia: Aktywność fizyczna, redukcja stresu, dbanie o jakość snu i zastosowanie zdrowego jadłospisu na okres leczenia.

Naukowe Podejście do Dietetyki w RZS

Badania sugerują wpływ diety na przebieg RZS:

  • Dieta śródziemnomorska: Bogata w kwasy tłuszczowe omega-3, antyoksydanty, warzywa i owoce, może redukować stan zapalny[19].

  • Kwasy tłuszczowe omega-3: Suplementacja może zmniejszać ból stawów i poprawiać ich funkcjonowanie[20].

  • Unikanie pokarmów prozapalnych: Ograniczenie tłuszczów trans i nadmiaru cukrów prostych może zmniejszyć objawy[21].

Jarek Growin uważa, że suplementacja w RZS, która nie jest spowodowana niedoborami, nie eliminuje źródła problemu, jakim są nieszczelności w układzie pokarmowym, i nie przynosi realnej poprawy.

Post i Głodówki

Niektóre badania sugerują przeciwzapalne działanie krótkotrwałych postów. Długotrwałe posty mogą prowadzić do niedoborów składników odżywczych i być niebezpieczne, dlatego wymagają nadzoru lekarskiego[22]. Post jest stosowany w leczeniu RZS w klinikach takich jak True North Center w USA i Arcadia Health Centre w Australii. Pierwszy udokumentowany przypadek wyleczenia RZS postem opisał dr Henry S. Tanner w 1890 roku [jego książka na temat postu znajduje w naszej blibliotece Nasza baza ebooków]. Według zwolenników tej metody, skuteczny jest wielodniowy post na wodzie.

Wsparcie i Aspekty Psychospołeczne

Psychologiczne Aspekty RZS

Choroby przewlekłe, takie jak RZS, wpływają na wiele aspektów życia:

  • Depresja i lęk: Często wynikają z ciągłego bólu i ograniczeń funkcjonalnych.

  • Obniżenie jakości życia: Wpływa na codzienne aktywności i relacje społeczne.

  • Wsparcie psychologiczne: Terapia może pomóc w radzeniu sobie z emocjonalnymi trudnościami[23].

Badania Naukowe i Statystyki dotyczące RZS

  • Śmiertelność i jakość życia: Pacjenci z RZS mają skróconą przewidywaną długość życia o około 3–10 lat[24].

  • Częstość występowania: W Stanach Zjednoczonych RZS dotyka około 1,3 miliona osób[25].

  • Koszty społeczne: RZS jest jedną z głównych przyczyn niepełnosprawności i generuje znaczne koszty ekonomiczne[26].

Nowe Terapie i Badania nad RZS

Najnowsze badania koncentrują się na:

  • Nowych lekach biologicznych: Celujących w specyficzne cząsteczki prozapalne.

  • Immunoterapii: Modyfikującej układ odpornościowy, aby zmniejszyć autoagresję.

  • Biomarkerach: Umożliwiających wczesne wykrywanie choroby i przewidywanie jej przebiegu[27].

Moja Droga do Zdrowia i Misja Dzielenia się Wiedzą

Jako osoba, która zmagała się z RZS, chcę dzielić się wiedzą i doświadczeniem, aby pomóc innym znaleźć drogę do zdrowia. Wierzę, że istnieje wiele metod radzenia sobie z RZS, a każda osoba musi znaleźć tę, która będzie dla niej najskuteczniejsza.

RZS to poważna, przewlekła choroba, która wpływa na wiele aspektów życia, ale istnieją skuteczne metody leczenia, które mogą poprawić jakość życia i zapobiegać uszkodzeniom stawów. Kluczowe jest indywidualne podejście, włączenie wsparcia psychologicznego, odpowiedniej diety i stylu życia. Na portalu JakWyleczylem.pl znajdziesz wsparcie i informacje. Możesz również zakupić książkę “Jak wyleczyłem NIEULECZALNE”, która zawiera szczegółowe informacje na temat leczenia jamy ustnej, przeprowadzania postu i odżywiania się w celu regeneracji jelit.

Bibliografia/ Footnotes

  1. Smolen JS, Aletaha D, McInnes IB. Rheumatoid arthritis. Lancet. 2016;388(10055):2023-2038. :right_arrow_curving_left:

  2. Samborski W, Brzosko M, Filipowicz-Sosnowska A. Epidemiologia reumatoidalnego zapalenia stawów w Polsce. Reumatologia. 2009;47(6):377-385. :right_arrow_curving_left:

  3. Silman AJ, Pearson JE. Epidemiology and genetics of rheumatoid arthritis. Arthritis Res. 2002;4(Suppl 3). :right_arrow_curving_left:

  4. Raychaudhuri S. Recent advances in the genetics of rheumatoid arthritis. Curr Opin Rheumatol. 2010;22(2):109-118. :right_arrow_curving_left:

  5. Sugiyama D, Nishimura K, Tamaki K, et al. Impact of smoking as a risk factor for developing rheumatoid arthritis: a meta-analysis of observational studies. Ann Rheum Dis. 2010;69(1):70-81. :right_arrow_curving_left:

  6. Pikwer M, Bergström U, Nilsson JA, Jacobsson LT, Turesson C. Early menopause is an independent predictor of rheumatoid arthritis. Ann Rheum Dis. 2012;71(3):378-381. :right_arrow_curving_left:

  7. McInnes IB, Schett G. The pathogenesis of rheumatoid arthritis. N Engl J Med. 2011;365(23):2205-2219. :right_arrow_curving_left:

  8. van der Helm-van Mil AH, Huizinga TW, de Vries RR, Toes RE. Emerging patterns of risk factor make-up enable subclassification of rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum. 2007;56(6):1728-1735. :right_arrow_curving_left:

  9. Scott DL, Wolfe F, Huizinga TW. Rheumatoid arthritis. Lancet. 2010;376(9746):1094-1108. :right_arrow_curving_left:

  10. Turesson C. Extra-articular rheumatoid arthritis. Curr Opin Rheumatol. 2013;25(3):360-366. :right_arrow_curving_left:

  11. Wakefield RJ, D’Agostino MA, Naredo E, et al. After treat-to-target: can a targeted ultrasound initiative improve RA outcomes? Nat Rev Rheumatol. 2012;8(10):563-568. :right_arrow_curving_left:

  12. Aletaha D, Neogi T, Silman AJ, et al. 2010 Rheumatoid arthritis classification criteria: an American College of Rheumatology/European League Against Rheumatism collaborative initiative. Ann Rheum Dis. 2010;69(9):1580-1588. :right_arrow_curving_left:

  13. Singh JA, Saag KG, Bridges SL Jr, et al. 2015 American College of Rheumatology guideline for the treatment of rheumatoid arthritis. Arthritis Rheumatol. 2016;68(1):1-26. :right_arrow_curving_left:

  14. Smolen JS, Landewé R, Bijlsma J, et al. EULAR recommendations for the management of rheumatoid arthritis with synthetic and biological disease-modifying antirheumatic drugs: 2016 update. Ann Rheum Dis. 2017;76(6):960-977. :right_arrow_curving_left:

  15. Schwartz DM, Kanno Y, Villarino A, Ward M, Gadina M, O’Shea JJ. JAK inhibition as a therapeutic strategy for immune and inflammatory diseases. Nat Rev Drug Discov. 2017;16(12):843-862. :right_arrow_curving_left:

  16. Kirwan JR. The effect of glucocorticoids on joint destruction in rheumatoid arthritis. N Engl J Med. 1995;333(3):142-146. :right_arrow_curving_left:

  17. Hurkmans EJ, van der Giesen FJ, Vliet Vlieland TP, Schoones J, Van den Ende EC. Dynamic exercise programs (aerobic capacity and/or muscle strength training) in patients with rheumatoid arthritis. Cochrane Database Syst Rev. 2009;(4). :right_arrow_curving_left:

  18. van der Kooij SM, le Cessie S, Goekoop-Ruiterman YP, et al. Clinical and radiological efficacy of initial versus delayed treatment with disease-modifying antirheumatic drugs in patients with recent-onset rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum. 2009;60(7):1996-2005. :right_arrow_curving_left:

  19. Sköldstam L, Hagfors L, Johansson G. An experimental study of a Mediterranean diet intervention for patients with rheumatoid arthritis. Ann Rheum Dis. 2003;62(3):208-214. :right_arrow_curving_left:

  20. Fortin PR, Lew RA, Liang MH, et al. Validation of a meta-analysis: the effects of fish oil in rheumatoid arthritis. J Clin Epidemiol. 1995;48(11):1379-1390. :right_arrow_curving_left:

  21. Pattison DJ, Harrison RA, Symmons DP. The role of diet in susceptibility to rheumatoid arthritis: a systematic review. J Rheumatol. 2004;31(7):1310-1319. :right_arrow_curving_left:

  22. Muller H, de Toledo FW, Resch KL. Fasting followed by vegetarian diet in patients with rheumatoid arthritis: a systematic review. Scand J Rheumatol. 2001;30(1):1-10. :right_arrow_curving_left:

  23. Matcham F, Rayner L, Steer S, Hotopf M. The prevalence of depression in rheumatoid arthritis: a systematic review and meta-analysis. Rheumatology (Oxford). 2013;52(12):2136-2148. :right_arrow_curving_left:

  24. Gabriel SE. The epidemiology of rheumatoid arthritis. Rheum Dis Clin North Am. 2001;27(2):269-281. :right_arrow_curving_left:

  25. Helmick CG, Felson DT, Lawrence RC, et al. Estimates of the prevalence of arthritis and other rheumatic conditions in the United States: Part I. Arthritis Rheum. 2008;58(1):15-25. :right_arrow_curving_left:

  26. Kvien TK. Epidemiology and burden of illness of rheumatoid arthritis. Pharmacoeconomics. 2004;22(2 Suppl 1):1-12. :right_arrow_curving_left:

  27. Taylor PC, Moore A, Vasilescu R, Alvir J, Tarallo M. A structured literature review of biomarkers for disease progression in rheumatoid arthritis: perspectives from clinical trials and real-world studies. Int J Rheumatol. 2016;2016:3653079